Vorige week deelde ik hoe mijn blik op speelgoed compleet veranderde. En hoe ik me verdiepte in materialen, verf, houtsoorten, labels, keurmerken… In dit deel neem ik je mee in de feiten. Wat maakt houten speelgoed echt anders dan plastic? Waar let je op als ouder? En welke merken zijn bewust met materialen bezig?
Is houten speelgoed altijd veilig?
Nee. Hout lijkt natuurlijk en verantwoord, maar dat is het niet altijd. Er zijn bijvoorbeeld veel houten puzzels gemaakt van MDF of multiplex, wat formaldehyde kan bevatten, een kankerverwekkende stof. En verf is ook een aandachtspunt. Niet alle verf is speekselbestendig of vrij van zware metalen.
• Kies voor massief hout (bijv. Wooden Story).
• Geef voorkeur aan speelgoed dat is afgewerkt met natuurlijke oliën of was (bijv. Grimms).
• Vermijd liever MDF of multiplex (bijv. Spelenderwijs Leren puzzels).
• Check of het speelgoed speekselresistent is (DIN 53160) (bijv. Ostheimer).
En plastic dan?
Plastic speelgoed kent veel variaties. Zacht plastic is het meest risicovol, omdat het vaak weekmakers (ftalaten) bevat. Deze kunnen via de huid, speeksel of zweet het lichaam binnendringen en het hormoonsysteem verstoren.
Let hierop:
• Vermijd chemisch ruikend speelgoed.
• Kies voor hard plastic met de symbolen 1, 2, 4 of 5.
• Laat nieuw speelgoed eerst luchten.
• Wees extra voorzichtig bij jongere kinderen (bijt- en sabbelleeftijd).
Tip: je kunt eens kijken naar speelgoed van het merk Dantoy (garandeerd dat al het speelgoed vrij is van ftalaten, BPA, parfum of hormoonverstorende stoffen) of bijvoorbeeld Mushie (gemaakt van hoogwaardige, niet-toxische materialen).
Het gaat niet alleen om veiligheid
Wat me ook verraste is hoeveel invloed speelgoed heeft op de sensorische ontwikkeling van kinderen.
Hout is een natuurproduct. Het ademt, voelt warm aan, heeft gewicht. Je kind krijgt via zijn of haar handen en mond informatie over hoe iets voelt, ruikt, klinkt, weegt. Dat helpt bij de ontwikkeling van de sensorische integratie (het vermogen om zintuiglijke informatie goed te verwerken).
Plastic voelt vaak ‘neutraal’. Geen gewicht, geen geur, geen echte structuur. Hierdoor mist je kind een stukje feedback, wat juist zo belangrijk is in die eerste jaren.
Goede sensorische integratie zorgt ervoor dat je kind kan vertrouwen op zijn of haar zintuigen. Dat het weet dit voelt fijn, dit voelt niet fijn. Dat het verschil herkent tussen warm en koud. Of stevig en zacht.
Kinderen die hierin moeite hebben, zie je bijvoorbeeld sneller overprikkeld zijn (niet willen knuffelen, niet tegen labeltjes kunnen) of juist onderprikkeld zijn (onhandig, wild, overal aanzitten).
Juist daarom zijn natuurlijke materialen ook zo waardevol. Ze helpen je kind om die zintuigen goed te trainen.
Dus… is houten speelgoed beter?
In veel opzichten wel. Als je kiest voor veilig, natuurlijk en bewust gemaakt houten speelgoed, geef je je kind niet alleen iets moois om mee te spelen, maar ook iets dat bijdraagt aan de ontwikkeling en gezondheid.
Dat wil niet zeggen dat er geen ruimte meer is voor ander speelgoed. Maar wel dat het loont om kritisch te kijken naar wat je in huis haalt. Zeker als je kind nog jong is.
Alles vervangen?
Je hoeft niet alles te vervangen. Maar je kunt wel…
• Geverfd houten speelgoed vermijden, tenzij het bijvoorbeeld in de EU of VS is gemaakt. Loodverf wordt namelijk nog steeds aangetroffen in Chinees speelgoed.
• Selectief zijn met Chinees speelgoed. Veel uit China geïmporteerd speelgoed is verontreinigd met zware chemicaliën.
Er is juridisch een maas in de wet waardoor afgewerkte speeltjes die gifstoffen bevatten, toch geïmporteerd en verkocht mogen worden. Aangezien meer dan 85% van het speelgoed in China wordt gemaakt, zijn ze niet gemakkelijk te vermijden.
Het feit dat een product in China wordt gemaakt, betekent niet per se dat het slecht is. Over het algemeen geldt dat wanneer bedrijven de moeite nemen om biologisch katoen, echt hout, verf op waterbasis, etc. te gebruiken, zij ook de bedrijven zijn die nauwlettend toezicht houden op hun productiefaciliteiten, waar deze zich ook bevinden.
• Speelgoed vermijden dat gemaakt is van vinyl (PVC). Ftalaten worden doorgaans als weekmaker aan PVC-speelgoed toegevoegd. Er bestaat ftalaatvrij PVC, wat veiliger is dan conventioneel PVC, maar ik zou het toch zoveel mogelijk vermijden.
Uit een onderzoek van het Ecology Center bleek dat 78% van het geteste speelgoed PVC in één of meerdere componenten bevatte.
Andere tips?
• Wat vaker kiezen voor duurzaam speelgoed van bijvoorbeeld Grimm’s, Holtziger en Ostheimer.
• Letten op de veelbesproken chemische stoffen als BPA (Bisfenol A) en ftalaten (phthalates).
Magnetisch speelgoed? Kies voor Connetix, Magna-Tiles of Coblo.
BPA is een chemische stof die wordt gebruikt bij het maken van polycarbonaat plastic (hard, doorzichtig plastic) en epoxyharsen (bijvoorbeeld in blikken of coatings). Het is een hormoonverstorende stof.
Ftalaten zijn chemische weekmakers: ze maken plastic buigzaam en zacht. Ftalaten worden in verband gebracht met verstoring van het hormoonsysteem, ontwikkeling van allergieën en astma, schade aan lever, nieren en voortplantingsorganen en mogelijk effect op vruchtbaarheid op latere leeftijd.
Extra opletten bij baby’s en jonge kinderen. Ze stoppen speelgoed in hun mond, hebben een dunnere huid en zijn in volle groei en ontwikkeling. Hun lijf is kwetsbaarder en hun gedrag zorgt ervoor dat ze sneller blootgesteld worden aan schadelijke stoffen. Daarom zijn BPA en ftalaten extra belangrijk om te vermijden bij baby- en kinderspeelgoed.
• Vermijd zacht plastic speelgoed (zeker als het chemisch ruikt).
• Check plastic speelgoed op recyclingcodes:
1 (PET), 2 (HDPE), 4 (LDPE), 5 (PP) zijn relatief veilig
3 (PVC) = vermijden → bevat vaak ftalaten
7 (Other) = kan BPA bevatten
• Kies voor speelgoed met keurmerken zoals CE, DIN 53160 (speekselvast), EN71.
• En volgens Gimmethegoodstuff kun je o.a. Barbies, JC Toys, My Little Pony, Play Doh en Transformers ook beter lekker in de winkel laten liggen.
Wat ik nu zelf in huis heb?
Geen perfecte collectie, maar wel met aandacht gekozen. Omdat ik geloof dat wat we onze kinderen geven, verschil maakt. En het mandje met de plastic boodschappen waar ik over schreef in mijn vorige artikel? Dat heb ik weggegooid.
Wil je meer weten over houten speelgoed? Over mijn contact met verschillende merken? Of tips krijgen over fijn en echt veilig speelgoed? Stuur gerust een berichtje en dan deel ik het met je.
